Mùa đông năm đó đặc biệt lạnh. Phòng tự học ở cuối hành lang tầng ba, hướng Bắc. Ống sưởi bị hỏng. Tôi từng báo với ban quản trị trường, họ nói: “Phòng đó vốn không dùng để dạy học, thôi thì dùng tạm đi”.
Tôi mặc áo phao dày sụ để làm bài. Tay lạnh đến mức viết chữ cũng run. Viết xong một tờ đề, tôi lại xỏ tay vào ống tay áo ủ ấm một lúc rồi mới viết tờ tiếp theo.
Buổi trưa đi ăn ở nhà ăn, thỉnh thoảng tôi gặp lại những bạn học cũ. Họ nhìn tôi, có người giả vờ không thấy, có người thì xì xào với bạn bên cạnh rồi cười. Tôi nghe thấy vài lần:
“Chính là nó, đứa bị thầy Triệu đuổi ra đấy.”
“Nghe nói đầu óc có vấn đề.”
“Thế mà nó vẫn còn đến trường à?”
Tôi bê khay cơm, tìm một góc khuất ngồi xuống. Ăn xong, tôi quay lại phòng tự học tiếp tục làm bài.
3.
Cuối học kỳ một, tôi không tham gia kỳ thi của lớp. Thầy Triệu không thông báo cho tôi. Tôi chỉ biết kỳ thi đã kết thúc khi nghe các bạn bàn tán về điểm số.
Tôi đến gặp phòng giáo vụ. Cô giáo ở đó nói: “Em có thể tham gia kỳ thi chung của khối, nhưng điểm số sẽ không được tính vào xếp hạng của lớp.”
“Tại sao ạ?”
“Thầy Triệu nói em là học sinh tự học, quản lý riêng.”
Quản lý riêng. Nghe thì hay, nhưng thực chất là xóa tên tôi khỏi lớp. Thắng thì không có công của thầy, thua thì thầy không phải chịu trách nhiệm.
Tôi không tranh cãi nữa. Tôi đăng ký thi chung toàn khối. Đó là kỳ thi cuối kỳ học kỳ hai lớp 10. Ngày công bố điểm, tôi đến xem bảng vàng. Top 50 toàn khối. Tên tôi không có trên đó.
Nhưng tôi nhớ điểm của mình — tổng 587, xếp thứ 41 toàn khối. Lẽ ra tôi phải có tên trên bảng. Tôi tìm đến giáo viên giáo vụ.
“Tô Vãn?” Cô lật danh sách, “À, thầy Triệu nói em không tham gia xếp hạng lớp, bảng vàng này cũng là do các lớp báo lên…”
“Nhưng đây là xếp hạng toàn khối mà cô.”
Cô giáo có chút khó xử: “Em đi nói với thầy Triệu một tiếng đi.”
Tôi không đi. Tôi biết đi cũng vô ích. Tôi đứng trước bảng vàng nhìn suốt mười phút. Giữa vị trí thứ 41 và 42 có một khoảng trống. Khoảng trống đó chính là của tôi.
Quay về phòng tự học, tôi đóng cửa lại, ngồi xuống, lật mở tập đề tiếp theo. Không có thời gian để tức giận. Tức giận không giúp tôi đỗ trường top.
Thời gian đó, lớp trưởng Chu Tư Tư thường xuyên dẫn người đến “tham quan”. Cậu ta là học sinh cưng của thầy Triệu, cán sự môn Toán, top 10 toàn khối. Mẹ cậu ta có quan hệ rất tốt với thầy, nghe nói mỗi năm ngày Nhà giáo đều gửi quà cáp.
Một buổi trưa, khi tôi đang làm bài, tiếng bước chân vang lên ở cửa. Tôi ngẩng đầu, Chu Tư Tư cùng ba bạn nữ khác đang đứng đó. Cậu ta giơ điện thoại lên, chụp một tấm ảnh tôi.
“Cậu làm gì thế?”
“Không có gì.” Cậu ta cười nhạt, “Chụp tấm ảnh thôi.”
Cậu ta cúi đầu gõ chữ. Sau này tôi nghe bạn học kể lại, cậu ta đăng lên vòng bạn bè (Moments) với dòng trạng thái: “Đây chính là kết cục của việc không nghe lời. Một căn phòng một mình, một cuộc đời cô độc [mặt cười]”. Bên dưới là một loạt lượt thích và bình luận: “Thảm thế”, “Ai bảo dám cãi thầy Triệu”, “Đáng đời”.
Khi tôi nhìn thấy dòng trạng thái đó là vào buổi tối, một người bạn cũ từng khá thân đã chụp màn hình gửi cho tôi. Tôi xem một lượt rồi lưu lại. Tôi không biết sau này có dùng đến không, nhưng cứ lưu lại đã.
Học kỳ đó, tôi làm hết 17 tập đề. Từ sách giáo khoa đến “5 năm thi đại học, 3 năm mô phỏng”, từ cơ bản đến nâng cao, tôi nghiền ngẫm từng cuốn một. Toán là môn tôi dành nhiều thời gian nhất, vì thầy Triệu nói tôi kém Toán nhất. Tôi muốn thầy thấy, tôi thực sự có kém hay không.
4.
Học kỳ một lớp 11, tôi tham gia kỳ thi chung toàn thành phố lần đầu tiên. Toán tôi được 143. Điểm tối đa là 150. Xếp thứ ba toàn khối.
Ngày có kết quả, tôi đến phòng giáo vụ tra điểm. Cô giáo nhìn tôi với ánh mắt phức tạp.